دسته : دین و معارفتاریخ: ۱۳۹۴/۰۶/۰۵
امامزادگان در ایران؛در گفتگوی قدس آنلاین با آیت الله توکل

به گزارش کلینیک روح درمانی،بی تردید حضور امامزادگان در ایران اسلامی یکی از 
اصلی ترین عوامل تأثیرگذار بر تاریخ و فرهنگ کشور است،زیرا در پرتو روشنگری ها و بصیرت افزایی های آنها در بسیاری از مواقع حساس تاریخی، مردم سره را از ناسره و راه حق را از باطل تشخیص داده اند؛ از این رو و به مناسبت نامگذاری پنجمین روز از دهه کرامت با عنوان «امامزادگان؛ علمداران معارف اسلامی، مأمن فعالیتهای اصیل فرهنگی» با 
آیت ا… سیدرحیم توکل، استاد برجسته حوزه و معلم اخلاق و مؤلف کتابهایی همچون «راه های خروج از صفات رذیله» و «روزنه ای به اسرار الهی» و «سیری در وادی نور» به گفت وگو پرداخته ایم که مشروح آن از نظرتان می گذرد:

  حضور و وجود امامزادگان در ایران اسلامی چه در هنگام حیات و چه پس از رحلت از این دنیا از نظر فرهنگی و اجتماعی چه تاثیراتی بر تاریخ و مردمان این سرزمین داشته است؟

امامزادگانی که در ایران شرف حضور دارند، معمولاً جزو افرادی بوده اند که از ظلم ظالمان گریخته و برای آنکه بیعتی از ظالمان بر گردنشان باقی نماند سختیِ هجرت و سفر به ایران را به جان خریده اند و حضورشان در ایران با شهادت همراه بوده است، زیرا تا نفس آخر سر تسلیم با جور را نداشتند و تا جایی که من می دانم تمام امامزادگانی که در ایران مدفون هستند از شهدا بوده و با شهادت از این دنیا رفته اند.

بنابراین، برکت وجود آنها در این مرز و بوم از بابِ تا پای جان و با خون ایستادن بر سر حق و تسلیم نشدن برابر ظلم و ظالم است؛ از سوی دیگر این امامزادگان پیام آور اعتقادات صحیح و جنگ با ظالم و نیز تسلیم نشدن برابر ظلم بوده اند و به دلیل انتساب به خاندان رسالت و فرزندِ امام معصوم (ع) بودن در جامعه جریان سازی کرده اند.

در اثبات تأثیر امامزادگان می توان بازگشت شهدای غواص به میهن پس از سه دهه را شاهد و مثال آورد که تحولی شگرف در جامعه رقم زد؛ پس وقتی فرزند بلافصل یا با فاصله نزدیک به حضرات معصومین علیهم السلام در منطقه ای حضور دارید، آن منطقه و مناطق اطراف را از نظر تحکیم و تعمیق اعتقادات و سرازیر شدن برکت و رحمت نورباران می کند و منشأ تحولات عظیم فرهنگی می شود، زیرا وجودشان سرشار از خیر و برکت است.

  چرا امامزادگان، ایران را به عنوان مقصد هجرت خود و محل مناسب در راستای مبارزه با ظالمان انتخاب می کردند؟

 اعراب در آن زمان از نظر اعتقادی خیلی با شیعه همراه نبودند، اما ایرانیان معمولاً از نظر مهماندوستی و مهر و عطوفت زبانزد بوده و هستند که این روحیه ادب و مهمان نوازی و پناه دادن در مواجهه با یاران و فرزندان  ائمه معصوم(ع) دوچندان می شد، از این رو، ایران انتخاب آنها برای فرار از جور و ظلم زمانه بود.

  مردم چطور از این خیر و برکت وجودی امامزادگان بهره می گرفتند و از هدف آنها آگاه می شدند؟

وقتی آنها به ایران آمده و در 
منطقه ای سکونت می کردند، از سوی مردم مورد سوال قرار می گرفتند؛ یعنی مردم پرسشهایی در حوزه احکام، سیاسی و اجتماعی مطرح می کردند و آنها نیز پاسخگو بودند و همین ارتباط زمینه بهره مندی جامعه را از وجودشان فراهم می کرد.

از سوی دیگر، امامزادگان پس از هجرت به ایران در محل ورودشان توقف نمی کردند، بلکه هر جا احساس امنیت بیشتری برای فعالیت داشتند را انتخاب می کردند تا هم در امان باشند و هم مسؤولیت خود را به سرانجام برسانند؛ به عنوان مثال حضرت معصومه (س) پس از ورود به ایران از شهرهای گوناگون عبور کرده و در قم متوقف شدند.

باید توجه داشت فرار از ظلم ظالمان و عدم بیعت با آنها یکی از اهداف امامزادگان بوده است و آنها اهداف تبلیغی و بیان اعتقادات شیعه را نیز در نظر داشته اند، از این رو، اینکه چطور بروند؟ کجا بروند؟ و… را بررسی می کردند؛ چه بسا برای یکی از آنها مکانی خاص، مناسب بود و برای دیگری منطقه و محلی دیگر، زیرا امامزادگان تبلیغ تشیع را بر عهده داشتند و به منظور عمل به این رسالت مهم در نقاط گوناگون سکنی می گزیدند.

  ولایتعهدی اجباریِ امام هشتم(ع) و حضور ایشان در ایران چه میزان در انس و الفت مردم با امامزادگان اثر داشته است؟

 مردم ایران از ابتدا علاقه ای خاص و توصیف‌نشدنی به اهل بیت(ع) داشته اند و از آنجا که احترام به پدر، احترام به فرزند او را در پی دارد، امامزادگان نیز همواره مورد احترام و تکریم مردم
 بوده اند.

  وقتی امام رضا(ع) و حضورشان در ایران تحولی عظیم را رقم زد، در نتیجه امامزادگان هم ملجأ مردم قرار گرفتند و این به حیات آنها محدود نمی شود؛ به عنوان مثال وقتی معجزه ای از امامزاده ای دیده می شود، خبر آن پخش شده و همه جا را در بر
 می گیرد و بر همه جامعه تأثیر می‌گذارد.

  حضور امامزادگان در ایران از نظر ایجاد روحیه مقاومت و ظلم ستیزی در مردم در طول تاریخ بویژه بازه های زمانی حساس همچون دوران هشت ساله دفاع مقدس چه برکات و ثمراتی داشته و دارد؟

اینکه مردم از خود بپرسند چرا امامزادگان از محل تولد خود و از نزد بستگانشان  هجرت کرده اند، ذهن مردم را درگیر کرده و به آنها روحیه ظلم ناپذیری می دهد، زیرا در می‌یابند اگر آنها تن به ظلم می دادند دیگر به فرار و آواره شدن در دشت و بیابان نیاز نبود و از مکان ولادتشان به شهر و دیاری غریب هجرت نمی کردند!

حتی وقتی ظالمان آنها را پیدا می کردند تا نفس آخر می جنگیدند، بنا براین مهاجرت و گریز آنها از دست ظلم زمانه و شهادتشان علامت مسلمانی بود و این پیام را در گوش تاریخ فریاد می زد که نباید با ظلم کنار آمد، حتی اگر پایان کار شهادت و کشته شدن باشد.

بنابراین، اگر بررسی کنیم در هر منطقه ای که امامزادگان مدفون هستند شعاع وجودیشان منطقه را در ابعاد فرهنگی، سیاسی، اعتقادی و اجتماعی متحول کرده است.

از این رو، درگیر شدن ذهن مردم با پرسشهایی همچون چرایی هجرت امامزاده ها و آوارگی آنها در غربت و جدایی‌شان از ارحام و دوستان، روح مبارزه و ظلم ستیزی را در مردم ایران اسلامی ایجاد کرده است.

  در سالهای اخیر، رهبر معظم انقلاب بر تبدیل بقاع متبرکه و آستان امامزادگان به قطب فرهنگی کشور تأکید داشته اند، این مهم چگونه ممکن است و چه کارکردی دارد؟

 باید توجه داشت بقاع مطهر امامزادگان در همه ایام بویژه مناسبتهای مذهبی اعم از شهادت و ولادت و نیز شبهای جمعه محل حضور و تجمع و توسل و مناجات مردم هستند، پس باید در کنار سخنرانی و مداحی، تبیین بایسته‌های فرهنگی نیز به برنامه‌های آستان آنها اضافه شود.

  با توجه به ضرورت وجود نشاط معنوی در سبک زندگی، برای اینکه بتوان این نشاط را از امامزادگان گرفته و به سبک زندگی وارد کرد، نیازمند اتخاذ چه راهکارهایی هستیم؟

 وجود امامزادگان بار معنوی جامعه را افزایش داده و درک معارف دین را سهل تر می کند؛ کسی که اهل معنا و با آن سوی عالم آشنا شد دیگر دنیا را آخر کار نمی داند، بلکه آن را مقدمه ای می داند برای حیات ابدی و با این دید دیگر سختی دنیا او را افسرده و دلسرد نمی کند و هر زحمتی را دارای اجری عظیم می بیند، در مشکلات کم نمی آورد و زحمات و سختی ها او را از مسیر دین منحرف نمی کند.

اینکه مردم افسرده و دلمرده می شوند و در سختی ها کم می آورند برای آن است که تنها دنیا را دیده و به آن بسنده کرده اند، اما اگر برایشان جا بیفتد که دنیا مقدمه ای است برای بهره مندی از برکات آخرت و به عبارت بهتر دنیا مزرعه آخرت است، آن وقت دیگر افسردگی و دلمردگی برای مؤمن معنا نخواهد داشت، بلکه به این باور می رسد که هر چه بیشتر قدم بردارد اجر بالاتری دارد.

  چگونه می توان آموزه های اصیل در سیره و منش امامزادگان را به سبک زندگی وارد و بدین وسیله آن را اصلاح کرد؟

 وقتی ما مرام امامزاده ها را دریافتیم و منش زندگی‌شان را سرلوحه کار قرار دادیم، می توانیم در سبک زندگی خودمان نیز آن را پیاده کنیم؛ برای الگوپذیری از این مرام و منش نباید صرفا ضریحشان را بوسید یا به زیارتشان اکتفا کرد، بلکه باید از آنها خط گرفت و در زندگی این خطوط را پیاده کرد.

 از این رو، باید امامزادگان را به قطب فرهنگی تبدیل کرد، یعنی وقتی به زیارت آنها رفتیم درباره چرایی هجرت و شهادت آنها بپرسیم و کنجکاو باشیم تا فلسفه مبارزه آنها مشخص و تبیین شود و در مرحله بعد به سبک زندگی ما راه بیابد.۳۰۳۵۹۶/.

*قدس آنلاین